Posts

युद्धनिर्वहणम्

संसुरुवाच - युद्धाभियानेषु यत्र सहस्रं शीघ्ररथाः सहस्रं घनरथा लक्षं जालकवचधारिणः सैनिकाश्च सन्ति येऽर्धसहस्रकिलोमीटर्दूरमपि गन्तुमापूर्तिं धरन्ति। गृहे युद्धरङ्गे चातिथीनामातिथ्यार्थं श्लेषो वर्णलेपनमित्यादिनां लघुवस्तूनामेवं च रथानां कवचानां कृते व्ययार्थं प्रतिदिनं सहस्रशो ग्राममितरजतमावश्यकम्।लक्षस्य सैनिकानां सेनायाः सङ्घटनस्य मूल्यमिदृशमेव  प्रहरणसमये विजयार्थमधिकसमयोऽपेक्ष्यते चेत् सैनिकानां शस्त्राणी मनोबलं च मन्दानि भवेयुः। पुररोधे बलं न्यूनिभवेत्। अभियानं दीर्घकालिकं भवति चेद् राष्ट्रसंसाधनानि सङ्घर्षार्थं पर्याप्तानि न स्युः। अथ यदा शस्त्राणि मनोबलं च मन्दानि भवन्ति बलं न्यूनीभवति धनं व्ययीभवति तदेतरे नायका भवद्वैषम्यस्य लाभं गृहीतुमुत्तिष्ठेयुः। तत्समये कोऽपि यः कियानपि बुद्धिमान् भवेत् स आगामिपरिणामानि वर्जयितुं न शक्नोति। तस्माद् यद्यपि युद्धे मुर्खतापूर्णातिवेगः कदाचित् श्रूयते तथाप्यतिविलम्बः कदापि न कुशलताया विषयकः। दीर्घकालिकयुद्धलाभपात्रदेशः कोऽपि नास्ति। युद्धदुष्टतायाः सम्यक् परिचयो यस्य स एव युद्धानुवर्तनार्थलाभकरविधिं सम्यगवगच्छति। युद्धविशारदः सहायस...

योजनानिर्माणम्

सुन्सुरुवाच - राष्ट्रस्य कृते युद्धकलाया महत्त्वं सर्वोपरि वर्तते। anivAryAsti rAjyasya kRte yuddhakalaiva hi evamuvAca prAcInacIne sansuvizAradaH इयं जीवनमृत्य्वोर् विषयोऽस्ति। सुरक्षाया मार्ग उत वा विनाशस्य। अतएव परामर्शनविषयोऽस्ति यस्यापेक्षा कदापि न करणीया। तस्माद् युद्धकला पञ्चशश्वत्कारकेषु निर्भरास्ति ये स्वविचारेषु ध्यात्वा करणीया एव यदाङ्गणे परिस्थितीनामाकलयितुं प्रयत्यते। ते कारकाः सन्ति नैतिकविधिः  स्वर्गः  पृथवी नायकः  पद्धति एवं चानुशासनम् प्रजा शासकस्य पूर्णतयानुकूला क्रियते  नैतिकविधिना । विना प्राणभयं तं शासकमनुसर्तुं प्रेरणादायिकास्ति  नैतिकविधिः । स्वर्गेण ज्ञायन्ते रात्रि एवं च दिनं शैत्यमेवं चोष्णता काल एवं चर्तवः। पृथव्यां सन्ति दूरत्वानि लघून्येवं च दीर्घाणि; सुरक्षैवं चासुरक्षा; विस्तृतस्थानान्येवं च सङ्कीर्णमार्गा; मृत्यो एवं च जीवनस्यावसराः। नायकस्य गुणा विवेकः श्रद्धा वात्सल्यं धैर्यं नियमनिष्ठता च भवितव्याः। सैन्यवर्गसङ्घटनमधिकारिपदोन्नतिविधानं सैन्यस्यापूर्त्यर्थमार्गसम्भरणं सैन्यव्ययनियन्त्रणं च पद्धति एवं चानुशासनमित्युच्यते। इम...